179
vermeldingen Rusland · MIVD 2022
Rusland piekt in 2022 — het jaar van de invasie van Oekraïne — met het hoogste cijfer in één rapport. Statelijke dreiging domineert sindsdien het beeld.
Statelijke dreigingen →Dreigingsbeeld Nederland · 2002–2025
23 jaar dreigingsbeeld,
leesbaar gemaakt.
Het Nederlandse dreigingsbeeld uit vier openbare bronnen, eerlijk naast elkaar: 48 AIVD- en MIVD-jaarverslagen (term-tellingen als proxy voor aandacht), het officiële NCTV-dreigingsniveau (DTN) en Cybersecuritybeeld (CSBN), en dagelijkse trending mediaberichten (GDELT). Zie hoe statelijke, cyber-, terroristische en hybride dreigingen verschuiven — als vertrekpunt voor analyse, crisisvoorbereiding en strategische keuzes.
- jaarverslagen
- 48
- jaarverslagen
- jaar in beeld
- 23
- jaar in beeld
- getelde termen
- 23
- getelde termen
- categorieën
- 4
- categorieën
Dossier // categorie-aandacht
2002–2025Meest recente jaargang · MIVD 2025
ruslandchinacyberiran
Aandacht ≠ dreiging Deze tellingen meten aandacht in de jaarverslagen, geen dreigingsniveau. Het officiële NCTV-niveau (verderop) is wél een dreigingsbeoordeling.
Kies je route
Drie manieren om deze monitor te gebruiken
Niet iedereen zoekt hetzelfde detailniveau. Begin bij de route die past bij jouw rol.
01
Voor crisismanagers
Voorbereiding, paraatheid en operationele keuzes
Zet dreigingstrends om in briefingpunten, scenario's en oefenvragen.
Open de route 02Voor analisten
Controle, reproductie en duiding van de data
Controleer bronnen, definities, tellingen en datakwaliteit.
Open de route 03Voor besluitvormers
Langetermijntrends, kantelpunten en beleid
Begrijp kantelpunten en gebruik trends voor beleid en prioritering.
Open de routeVier kerninzichten
Het dreigingsbeeld is structureel verschoven
Van terrorisme als hoofdthema naar een beeld dat wordt gedomineerd door statelijke en hybride dreigingen.
0 → 63
cyber · AIVD 2002 → 2012
Cyber springt van vrijwel niets naar een zelfstandig dreigingsdomein in 2012 en blijft sindsdien structureel hoog.
Cyberdreigingen →102
piek jihadisme · AIVD 2014
Terrorisme domineert 2004–2015 (Hofstadgroep, ISIS), maar verschuift daarna duidelijk naar de achtergrond.
Terrorisme & extremisme →ná 2016
opkomst hybride
Desinformatie, beïnvloeding en ondermijning komen pas laat op — de jongste dreigingslijn, sinds 2023 als structureel beschreven.
Hybride dreigingen →Officiële dreigingsbeoordeling · NCTV
Officieel dreigingsniveau terrorisme
Naast de term-tellingen uit de jaarverslagen — een proxy voor aandacht — publiceert de NCTV een directe dreigingsmáát: het Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland (DTN), op een schaal van 1 tot 5 (nu niveau 4, "substantieel"). Dit IS een officieel dreigingsniveau, geen telling en geen proxy — anders dan de aandachtstellingen (jaarverslagen, GDELT-media) elders op deze site, en in lijn met het Cybersecuritybeeld (CSBN), dat eveneens een officiële beoordeling is.
Officiële dreigingsbeoordeling — geen aandachtstelling
Bron: DTN — december 2025 · NCTV
Actueel niveau · december 2025 4 / 5
- 1 Minimaal
- 2 Beperkt
- 3 Aanzienlijk
- 4 Substantieel
- 5 Kritiek
4 — Substantieel
De kans op een aanslag is reëel.
Dreigingsniveau door de tijd · 2012–2025 (bron: DTN-edities, NCTV)
De hoofdlijn
Vier categorieën, één beweging
De aandacht voor statelijke en cyberdreigingen stijgt structureel; terrorisme zakt weg. Dit is de kern die het hele dashboard uitdiept.
Aandacht per categorie · 2002–2025
Vermeldingen per dreigingscategorie per jaar
Toelichting — wat zie je en wat betekent het?
Wat zie je?
Vier lijnen, één per dreigingscategorie. Hoe hoger de lijn, hoe vaker de bijbehorende termen in dat jaar in de jaarverslagen voorkwamen.
Hoe is dit berekend?
Per categorie tellen we alle vermeldingen van de bijbehorende termen, gesommeerd over AIVD én MIVD, voor elk jaar van 2002 tot en met 2025 (volledige reeks).
Wat betekent dit?
De stijgende lijnen van statelijk en cyber laten zien waar de openbare aandacht naartoe verschuift; de dalende terrorisme-lijn laat zien wat naar de achtergrond beweegt.
Beperkingen
Niet elk jaar bevat beide diensten. Een hoger totaal kan deels samenhangen met langere of uitgebreidere verslagen, niet alleen met meer dreiging.
Bekijk onderliggende data als tabel
| Jaar | Statelijke dreigingen | Cyberdreigingen | Terrorisme & extremisme | Hybride dreigingen |
|---|---|---|---|---|
| 2.002 | 152 | 5 | 84 | 12 |
| 2.003 | 144 | 15 | 100 | 16 |
| 2.004 | 122 | 20 | 128 | 13 |
| 2.005 | 120 | 9 | 131 | 9 |
| 2.006 | 89 | 10 | 186 | 11 |
| 2.007 | 91 | 7 | 188 | 11 |
| 2.008 | 140 | 29 | 121 | 9 |
| 2.009 | 110 | 46 | 141 | 5 |
| 2.010 | 130 | 61 | 131 | 14 |
| 2.011 | 163 | 79 | 146 | 10 |
| 2.012 | 133 | 129 | 159 | 8 |
| 2.013 | 77 | 156 | 108 | 5 |
| 2.014 | 145 | 142 | 280 | 13 |
| 2.015 | 159 | 124 | 223 | 10 |
| 2.016 | 153 | 75 | 70 | 43 |
| 2.017 | 153 | 93 | 109 | 25 |
| 2.018 | 172 | 119 | 124 | 45 |
| 2.019 | 154 | 128 | 151 | 44 |
| 2.020 | 180 | 102 | 95 | 29 |
| 2.021 | 200 | 170 | 152 | 44 |
| 2.022 | 486 | 170 | 121 | 42 |
| 2.023 | 432 | 160 | 76 | 30 |
| 2.024 | 426 | 228 | 94 | 32 |
| 2.025 | 630 | 246 | 129 | 37 |
De vier hoofdlijnen
Verken per dreigingscategorie
Statelijke dreigingen
Spionage, sabotage en machtspolitiek van andere staten
Bekijk themaCyberdreigingen
Digitale spionage, aanvallen en sabotage van vitale processen
Bekijk themaTerrorisme & extremisme
Jihadisme, gewelddadig extremisme van rechts en links
Bekijk themaHybride dreigingen
Desinformatie, beïnvloeding en ondermijning onder de oorlogsdrempel
Bekijk themaKantelpunten
Elf momenten waarop het beeld kantelde
Structurele verschuivingen, gekoppeld aan citaten uit de jaarverslagen en hun strategische betekenis.
- 2014
Krim & MH17: Rusland keert terug
De annexatie van de Krim en het neerhalen van MH17 brengen Rusland terug als acute militaire dreiging in Europa.
MIVD
- 2018
Buitenlandse inmenging op de voorgrond
Ongewenste buitenlandse inmenging en heimelijke politieke beïnvloeding krijgen een prominente plek.
AIVD
- 2022
Russische invasie van Oekraïne
De Russische invasie van Oekraïne maakt oorlog in Europa de centrale lens van het dreigingsbeeld.
AIVD
- 2023
China naast Rusland
China wordt naast Rusland erkend als grootste statelijke dreiging.
AIVD
Tweede laag · regionaal
Het dreigingsbeeld door de ogen van de regio
Naast het nationale beeld analyseren we de risicoprofielen van 25 veiligheidsregio's en 21 waterschappen — water, klimaat, infrastructuur en meer.
- regionale actoren
- 46
- regionale actoren
- met data
- 46
- met data
- risicotermen
- 22
- risicotermen
Vervolgstap
Van inzicht naar actie
Elke doelgroep heeft een logische vervolgstap. Kies wat past bij jouw rol.
Crisismanagers
Zet dreigingstrends om in briefingpunten, scenario's en oefenvragen.
Analisten
Controleer bronnen, definities, tellingen en datakwaliteit.
Besluitvormers
Begrijp kantelpunten en gebruik trends voor beleid en prioritering.
Een dreiging écht beoefenen? Vertaal de trends en kantelpunten naar een wargame, scenario-oefening of crisissimulatie met Goldsworthy, Stolk & Associates.
Oefenen & wargaming