Interactief dashboard

Verken het dreigingsbeeld in detail

Elke grafiek bevat een toelichting (wat zie je, hoe berekend, wat betekent het), een tabelweergave en een download. Filters worden in de URL bewaard, zodat je een weergave kunt delen.

Hoofdlijn · 2002–2025

Aandacht per dreigingscategorie per jaar

Aandachtstelling

Bron

Toelichting — wat zie je en wat betekent het?

Wat zie je?

Vier lijnen, één per categorie. Schakel tussen beide diensten samen, alleen AIVD, alleen MIVD, of de NCTV (DTN + CSBN, vanaf 2012). Let op: de NCTV-lijn telt termen in documenten die zelf óók een officieel dreigingsoordeel bevatten — lees deze telling als aandacht binnen die documenten, niet als het NCTV-dreigingsniveau zelf.

Hoe is dit berekend?

Som van alle termvermeldingen binnen een categorie per jaar. AIVD/MIVD: jaarverslagen 2002–2025. NCTV: DTN- en CSBN-edities, per jaar geaggregeerd (2012–2025).

Wat betekent dit?

Statelijk en cyber stijgen structureel; terrorisme zakt weg. De NCTV-weergave laat een ander accent zien: sterk cyber (uit het CSBN) en terrorisme (uit het DTN), passend bij het NCTV-mandaat.

Beperkingen

Niet elk jaar bevat beide diensten; vergelijk jaren met dezelfde dekking. Let op de gemengde bronstatus: de getoonde lijnen zijn termtellingen (een proxy voor aandacht) — ook de NCTV-lijn telt termen in de DTN- en CSBN-documenten. Die documenten bevatten zelf een officieel dreigingsoordeel (het DTN-niveau 1–5, het CSBN-beeld); deze telling is niet dat oordeel.

Bekijk onderliggende data als tabel

Vermeldingen per categorie per jaar (beide diensten)
Jaar	Statelijk	Cyber	Terrorisme	Hybride
2.002	152	5	84	12
2.003	144	15	100	16
2.004	122	20	128	13
2.005	120	9	131	9
2.006	89	10	186	11
2.007	91	7	188	11
2.008	140	29	121	9
2.009	110	46	141	5
2.010	130	61	131	14
2.011	163	79	146	10
2.012	133	129	159	8
2.013	77	156	108	5
2.014	145	142	280	13
2.015	159	124	223	10
2.016	153	75	70	43
2.017	153	93	109	25
2.018	172	119	124	45
2.019	154	128	151	44
2.020	180	102	95	29
2.021	200	170	152	44
2.022	486	170	121	42
2.023	432	160	76	30
2.024	426	228	94	32
2.025	630	246	129	37

Verhouding

Mix van dreigingscategorieën per jaar

Aandachtstelling

Weergave

Toelichting — wat zie je en wat betekent het?

Wat zie je?

Per jaar de opbouw van de aandacht over de vier categorieën — absoluut of als percentage van het totaal.

Hoe is dit berekend?

Gestapelde som van categorie-tellingen per jaar (beide diensten). De relatieve weergave deelt elke categorie door het jaartotaal.

Wat betekent dit?

De relatieve weergave toont het scherpst hoe het zwaartepunt verschuift: van terrorisme-dominantie (2004–2010) naar statelijke dominantie (vanaf 2022).

Beperkingen

Jaren met één dienst hebben een smallere basis. Percentages zeggen niets over absolute omvang.

Bekijk onderliggende data als tabel

Aandeel per categorie per jaar (%)
Jaar	Statelijk	Cyber	Terrorisme	Hybride	Totaal
2.002	152	5	84	12	253
2.003	144	15	100	16	275
2.004	122	20	128	13	283
2.005	120	9	131	9	269
2.006	89	10	186	11	296
2.007	91	7	188	11	297
2.008	140	29	121	9	299
2.009	110	46	141	5	302
2.010	130	61	131	14	336
2.011	163	79	146	10	398
2.012	133	129	159	8	429
2.013	77	156	108	5	346
2.014	145	142	280	13	580
2.015	159	124	223	10	516
2.016	153	75	70	43	341
2.017	153	93	109	25	380
2.018	172	119	124	45	460
2.019	154	128	151	44	477
2.020	180	102	95	29	406
2.021	200	170	152	44	566
2.022	486	170	121	42	819
2.023	432	160	76	30	698
2.024	426	228	94	32	780
2.025	630	246	129	37	1.042

Streamgraph · 2002–2025

De stroom van het dreigingsbeeld

Aandachtstelling

Beweeg over de stromen om de waarden per jaar te zien

Toelichting — wat zie je en wat betekent het?

Wat zie je?

Vier 'stromen', één per categorie. De dikte van een stroom is de hoeveelheid aandacht in dat jaar; samen vormen ze het totale dreigingsbeeld.

Hoe is dit berekend?

Som van de termvermeldingen per categorie per jaar (beide diensten). De stromen zijn gestapeld rond een middenas.

Wat betekent dit?

De vorm vertelt het verhaal in één beeld: de terrorisme-stroom krimpt, terwijl de statelijke en cyber-stromen het beeld steeds verder verbreden.

Beperkingen

De reeks is compleet voor 2002–2025. Deze term-tellingen uit de AIVD/MIVD-jaarverslagen meten aandacht, niet het dreigingsniveau.

Bekijk onderliggende data als tabel

Aandacht per categorie per jaar (vermeldingen)
Jaar	Statelijke dreigingen	Cyberdreigingen	Terrorisme & extremisme	Hybride dreigingen
2.002	152	5	84	12
2.003	144	15	100	16
2.004	122	20	128	13
2.005	120	9	131	9
2.006	89	10	186	11
2.007	91	7	188	11
2.008	140	29	121	9
2.009	110	46	141	5
2.010	130	61	131	14
2.011	163	79	146	10
2.012	133	129	159	8
2.013	77	156	108	5
2.014	145	142	280	13
2.015	159	124	223	10
2.016	153	75	70	43
2.017	153	93	109	25
2.018	172	119	124	45
2.019	154	128	151	44
2.020	180	102	95	29
2.021	200	170	152	44
2.022	486	170	121	42
2.023	432	160	76	30
2.024	426	228	94	32
2.025	630	246	129	37

Profiel per jaar

Categorie-profiel per jaargang

Aandachtstelling

Jaargang

Toelichting — wat zie je en wat betekent het?

Wat zie je?

Het profiel van één jaargang over de vier categorieën — AIVD en MIVD apart. Kies een jaar.

Hoe is dit berekend?

Som van categorie-tellingen voor het gekozen jaar, per dienst.

Wat betekent dit?

Laat per jaar zien waar elke dienst de nadruk legde. De vorm verschuift door de jaren van terrorisme-zwaar naar statelijk/cyber-zwaar.

Beperkingen

Assen zijn niet genormaliseerd; een grotere vorm kan ook een omvangrijker verslag betekenen.

Gemiddeld 2002–2025

Toptermen per dienst

Aandachtstelling

Dienst

Toelichting — wat zie je en wat betekent het?

Wat zie je?

De twaalf meest genoemde termen per dienst, gemiddeld over alle jaargangen.

Hoe is dit berekend?

Gemiddeld aantal vermeldingen per term per verslag, voor de gekozen dienst.

Wat betekent dit?

De AIVD-top is breder (terrorisme, jihadisme, cyber); de MIVD-top is sterker statelijk (Rusland, Iran, China).

Beperkingen

Gemiddelden verbergen de ontwikkeling over tijd — zie de trendgrafiek voor het verloop.

Bekijk onderliggende data als tabel

Gemiddelde vermeldingen per term per dienst
Term	AIVD (gem.)	MIVD (gem.)
Rusland	28,2	51,6
China	18,3	33,8
Cyber	25,2	24,8
Jihadisme	38,7	4,9
Iran	15	24,8
Terrorisme (algemeen)	22,6	15,8
Spionage	20,3	15,4
ISIS / Islamitische Staat	15,6	13,9
Afghanistan	5,2	20,2
Rechts-extremisme	10,3	4,9
Turkije	13,5	1,5
Oekraïne	5,1	8,9
Beïnvloeding / inmenging	8,4	4,5
Noord-Korea	3,3	8,3
Midden-Oosten	4,3	5,7
Sabotage	3,8	4,1
Al-Qaida	4,6	0,3
Ondermijning	3,2	0,8
Links-extremisme	3,5	0,3
Hybride dreiging (expliciet)	0,1	2,6
Vitale infrastructuur	1	1,1
Desinformatie	1,3	0,5
Economische spionage	1	0,3

Netwerk · structuur

De anatomie van het dreigingsbeeld

Aandachtstelling

Sleep knopen om het netwerk te herschikken · beweep over een knoop om verbindingen te markeren · scroll om te zoomen

Toelichting — wat zie je en wat betekent het?

Wat zie je?

Vier grote knooppunten (de categorieën) met daaromheen de termen die eronder vallen. Hoe groter een knoop, hoe vaker het begrip in totaal voorkomt.

Hoe is dit berekend?

Totaal aantal vermeldingen per term over alle 48 verslagen. De krachtgestuurde layout plaatst zwaardere knopen centraler; termen zijn met hun categorie verbonden.

Wat betekent dit?

In één beeld de opbouw én het zwaartepunt van het dreigingsbeeld: welke begrippen (Rusland, China, jihadisme, cyber, spionage) het meest gewicht in de schaal leggen.

Beperkingen

Totalen tellen alle jaren op en zeggen niets over recente verschuivingen — zie de trend- en streamgraph daarvoor. Deze term-tellingen uit de AIVD/MIVD-jaarverslagen meten aandacht, niet het dreigingsniveau.

Bekijk onderliggende data als tabel

Totaal vermeldingen per term, gegroepeerd per categorie
Term	Categorie	Vermeldingen (totaal)
Rusland	Statelijk	1.916
China	Statelijk	1.251
Iran	Statelijk	956
Noord-Korea	Statelijk	277
Turkije	Statelijk	361
Cyber	Cyber	1.198
Spionage	Cyber	855
Sabotage	Cyber	190
Economische spionage	Cyber	29
Vitale infrastructuur	Cyber	51
Jihadisme	Terrorisme	1.046
ISIS / Islamitische Staat	Terrorisme	708
Al-Qaida	Terrorisme	117
Rechts-extremisme	Terrorisme	364
Links-extremisme	Terrorisme	92
Terrorisme (algemeen)	Terrorisme	920
Desinformatie	Hybride	45
Beïnvloeding / inmenging	Hybride	310
Ondermijning	Hybride	96
Hybride dreiging (expliciet)	Hybride	66

Statelijke actoren

Wie domineert het statelijke beeld?

De vijf meest genoemde landen, door de tijd. Rusland en China lopen sterk uit; de stijging versnelt na 2014 en opnieuw na 2022.

Geo · geanimeerd 2002–2025

Statelijke actoren door de tijd

Aandachtstelling

Druk op ► om door de jaren te lopen · sleep om te verschuiven · scroll om te zoomen

Toelichting — wat zie je en wat betekent het?

Wat zie je?

Elke pulserende bol is een land in het geselecteerde jaar; groter en donkerder = meer vermeldingen. De tijdlijn onderaan speelt de jaren 2002–2025 af.

Hoe is dit berekend?

Vermeldingen per land per jaar, gesommeerd over AIVD en MIVD. Bolgrootte en kleur schalen met het aantal vermeldingen (visualMap).

Wat betekent dit?

De animatie maakt de verschuiving voelbaar: van een verspreid beeld naar een sterke concentratie bij Rusland en China vanaf 2014, en een piek na 2022.

Beperkingen

Bolgrootte en kleur zijn relatief t.o.v. het maximum in de reeks. Deze term-tellingen uit de AIVD/MIVD-jaarverslagen meten aandacht, niet het dreigingsniveau.

Bekijk onderliggende data als tabel

Vermeldingen per statelijke actor per jaar
Actor	2002	2003	2004	2005	2006	2007	2008	2009	2010	2011	2012	2013	2014	2015	2016	2017	2018	2019	2020	2021	2022	2023	2024	2025
Rusland	33	19	39	10	9	12	26	23	31	42	45	33	86	80	74	81	99	62	64	81	260	209	205	293
China	10	15	15	25	8	6	28	23	31	47	33	5	36	34	48	38	40	47	72	69	146	155	134	186
Iran	33	35	18	43	43	37	54	42	41	61	44	30	13	26	18	22	22	30	26	34	59	52	68	105
Noord-Korea	22	16	12	8	12	16	15	16	16	8	7	1	0	0	3	4	6	8	8	11	14	14	17	43
Turkije	54	59	38	34	17	20	17	6	11	5	4	8	10	19	10	8	5	7	10	5	7	2	2	3
Oekraïne	0	0	6	1	1	2	2	5	4	4	6	2	17	11	5	5	3	1	2	11	66	54	68	60
Afghanistan	46	33	31	66	44	40	49	53	34	34	24	12	8	8	9	6	5	11	14	36	45	1	0	0
Midden-Oosten	8	14	9	9	12	7	14	9	11	12	9	23	14	11	5	13	7	4	5	6	4	8	17	9

Heatmap · interactief

Intensiteit per statelijke actor per jaar

Aandachtstelling

Beweeg over een cel voor de exacte waarde · sleep de kleurlegenda om te filteren

Toelichting — wat zie je en wat betekent het?

Wat zie je?

Elke cel is een land in een jaar; hoe donkerder, hoe meer vermeldingen. De reeks loopt onafgebroken van 2002 tot en met 2025.

Hoe is dit berekend?

Vermeldingen per land per jaar, gesommeerd over beide diensten. De kleurlegenda (visualMap) is interactief: versleep om een drempel te zetten.

Wat betekent dit?

De donkere band rechtsboven (Rusland, China) toont hoe recent en geconcentreerd de statelijke aandacht is.

Beperkingen

Kleurintensiteit is relatief t.o.v. het maximum. Deze term-tellingen uit de AIVD/MIVD-jaarverslagen meten aandacht, niet het dreigingsniveau.

Bekijk onderliggende data als tabel

Vermeldingen per statelijke actor per jaar
Actor	2002	2003	2004	2005	2006	2007	2008	2009	2010	2011	2012	2013	2014	2015	2016	2017	2018	2019	2020	2021	2022	2023	2024	2025
Rusland	33	19	39	10	9	12	26	23	31	42	45	33	86	80	74	81	99	62	64	81	260	209	205	293
China	10	15	15	25	8	6	28	23	31	47	33	5	36	34	48	38	40	47	72	69	146	155	134	186
Iran	33	35	18	43	43	37	54	42	41	61	44	30	13	26	18	22	22	30	26	34	59	52	68	105
Noord-Korea	22	16	12	8	12	16	15	16	16	8	7	1	0	0	3	4	6	8	8	11	14	14	17	43
Turkije	54	59	38	34	17	20	17	6	11	5	4	8	10	19	10	8	5	7	10	5	7	2	2	3

Tijdlijn

Statelijke actoren als bubbels door de tijd

Aandachtstelling

Toelichting — wat zie je en wat betekent het?

Wat zie je?

Elke bubbel is een land in een jaar; groter = vaker genoemd.

Hoe is dit berekend?

Bubbelgrootte schaalt met de wortel van het aantal vermeldingen, zodat grote waarden niet de grafiek overheersen.

Wat betekent dit?

De bubbels van Rusland en China groeien zichtbaar naar het heden — de visuele kern van de statelijke verschuiving.

Beperkingen

Overlappende bubbels kunnen elkaar deels bedekken. Deze term-tellingen uit de AIVD/MIVD-jaarverslagen meten aandacht, niet het dreigingsniveau.

Bekijk onderliggende data als tabel

Vermeldingen per statelijke actor per jaar
Actor	2002	2003	2004	2005	2006	2007	2008	2009	2010	2011	2012	2013	2014	2015	2016	2017	2018	2019	2020	2021	2022	2023	2024	2025
Rusland	33	19	39	10	9	12	26	23	31	42	45	33	86	80	74	81	99	62	64	81	260	209	205	293
China	10	15	15	25	8	6	28	23	31	47	33	5	36	34	48	38	40	47	72	69	146	155	134	186
Iran	33	35	18	43	43	37	54	42	41	61	44	30	13	26	18	22	22	30	26	34	59	52	68	105
Noord-Korea	22	16	12	8	12	16	15	16	16	8	7	1	0	0	3	4	6	8	8	11	14	14	17	43
Turkije	54	59	38	34	17	20	17	6	11	5	4	8	10	19	10	8	5	7	10	5	7	2	2	3

Verdieping

Cyberdreiging in detail: vijf vormen door de tijd

Aandachtstelling

Weergave

Toelichting — wat zie je en wat betekent het?

Wat zie je?

Vijf cyber-gerelateerde termen los van elkaar: cyber, spionage, sabotage, economische spionage en vitale infrastructuur.

Hoe is dit berekend?

Vermeldingen per term per jaar (beide diensten). De relatieve weergave toont elk aandeel binnen de cybercategorie.

Wat betekent dit?

'Cyber' en 'spionage' dragen het meest; 'sabotage' en 'vitale infrastructuur' komen pas recent op — passend bij de hybride-oorlog-lens van de laatste jaren.

Beperkingen

Termen overlappen inhoudelijk; een vermelding kan onder meerdere noemers vallen.

Bekijk onderliggende data als tabel

Vermeldingen per cyber-term per jaar
Jaar	Cyber	Spionage	Sabotage	Economische spionage	Vitale infrastructuur
2.002	0	2	2	0	1
2.003	1	9	4	0	1
2.004	13	6	0	1	0
2.005	0	7	1	0	1
2.006	1	8	1	0	0
2.007	0	6	1	0	0
2.008	16	12	1	0	0
2.009	13	30	2	1	0
2.010	25	33	2	0	1
2.011	22	51	2	4	0
2.012	84	43	1	1	0
2.013	93	52	7	0	4
2.014	83	52	3	3	1
2.015	70	50	2	1	1
2.016	43	28	4	0	0
2.017	43	38	8	2	2
2.018	48	47	18	4	2
2.019	50	56	16	2	4
2.020	54	38	3	2	5
2.021	93	66	10	0	1
2.022	83	61	15	3	8
2.023	80	57	16	2	5
2.024	118	61	35	3	11
2.025	165	42	36	0	3

Officiële beoordeling · NCTV (DTN + CSBN)

Het beeld volgens de NCTV

Het Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland (DTN) en het Cybersecuritybeeld Nederland (CSBN) zijn officiële dreigingsbeoordelingen van de NCTV — het DTN op schaal 1–5 (nu niveau 4, "substantieel", december 2025). Voor de vergelijkbaarheid telden we óók de 23 termen in 31 geanalyseerde edities (2012–2025); die telling laat het accent van de NCTV-documenten zien, maar is niet het officiële oordeel zelf.

NCTV · DTN + CSBN · 2012–2025

Hoe vaak elke categorie genoemd wordt — in de NCTV-documenten

Aandachtstelling

Toelichting — wat zie je en wat betekent het?

Wat zie je?

Hoe vaak de vier categorieën in de NCTV-documenten worden benoemd — een termtelling, niet het officiële NCTV-oordeel zelf. Het accent verschilt van AIVD/MIVD: cyber domineert (uit het jaarlijkse CSBN) en terrorisme is sterk aanwezig (uit het DTN).

Hoe is dit berekend?

Alle geanalyseerde DTN- en CSBN-edities zijn met dezelfde 23 termen geteld en per jaar opgeteld. De reeks start in 2012 (eerste beschikbare digitale edities).

Wat betekent dit?

De NCTV kijkt door een terrorisme- en cyberbril; de statelijke lijn (Rusland, China) komt pas recent sterk op, vooral via het CSBN — een ander accent dan de bredere AIVD/MIVD-verslagen.

Beperkingen

DTN en CSBN verschillen in lengte en focus; deze telling is niet één-op-één vergelijkbaar met de jaarverslagen. En let op het onderscheid: de getoonde lijn is een termtelling (hoe vaak benoemd), niet het officiële DTN-niveau of de CSBN-beoordeling — die officiële oordelen vind je in de documenten zelf.

Bekijk onderliggende data als tabel

NCTV (DTN + CSBN) — vermeldingen per categorie per jaar
Jaar	Statelijk	Cyber	Terrorisme	Hybride
2.012	25	360	59	45
2.013	111	606	21	66
2.014	8	539	50	38
2.015	20	387	58	36
2.016	46	449	220	41
2.017	20	332	29	18
2.018	17	306	37	9
2.019	100	369	328	17
2.020	69	576	447	28
2.021	50	506	387	44
2.022	55	423	228	21
2.023	162	647	442	47
2.024	166	545	569	49
2.025	328	539	760	59

Actueel · wereldwijde media

Trending dreigingstopics, nu

Een dagelijks bijgewerkte momentopname van waar dreigingstopics in het nieuws zijn — open mediadata (GDELT) als actuele aanvulling op het historische beeld uit de jaarverslagen.

Trending · media wereldwijd

Waar dreigingstopics in het nieuws zijn

Media-aandacht

Topics (3d): Dreigingsgerelateerd nieuws 250

Bron: GDELT DOC 2.0 (open data) · momentopname 2026-06-28 19:51 · laatste 3d · ververst dagelijks

Toelichting — wat zie je en wat betekent het?

Wat zie je?

Elke bol is een land; groter = meer recente mediaberichten over dreigingsgerelateerde onderwerpen (terrorisme, cyber, spionage, sabotage, desinformatie). Sleep en scroll om te navigeren.

Hoe is dit berekend?

Wereldwijde nieuwsberichten van de laatste 3d over statelijke, cyber-, terroristische en hybride dreigingen (GDELT), geteld per land van de nieuwsbron. 250 berichten in deze momentopname.

Wat betekent dit?

Dit toont waar in de wereld de media-aandacht voor dreigingen nu het hoogst is — een dagelijkse momentopname naast het historische aandachtsbeeld uit de jaarverslagen en de officiële NCTV-beoordelingen (DTN/CSBN) elders op de site. Media-aandacht is geen dreigingsniveau.

Beperkingen

Telt media-aandacht per land van de nieuwsbron, niet de locatie van de dreiging zelf. Het is een momentopname (geen realtime), gebaseerd op open mediadata — geen inlichtingenbron.

Bekijk onderliggende data als tabel

Mediaberichten over dreigingstopics per land (bron van de nieuwsbron)
Land	Berichten	Hoofdtopic
Germany	24	—
United States	19	—
Russia	17	—
India	16	—
Turkey	15	—
Ukraine	13	—
Romania	13	—
Israel	13	—
Spain	12	—
Nigeria	10	—
Egypt	7	—
United Kingdom	6	—
Malaysia	5	—
Switzerland	5	—
Lithuania	5	—
Serbia	4	—
Greece	4	—
Australia	3	—
Indonesia	3	—
Italy	3	—
Syria	3	—
Austria	3	—
Argentina	3	—
Mexico	3	—
Albania	2	—
Kosovo	2	—
Croatia	2	—
Pakistan	2	—
Czech Republic	2	—
Latvia	2	—
Tunisia	2	—
Saudi Arabia	1	—
Thailand	1	—
France	1	—
Myanmar	1	—
Bulgaria	1	—
Macedonia	1	—
Canada	1	—
Yemen	1	—
Azerbaijan	1	—
Japan	1	—
Sri Lanka	1	—
Norway	1	—
Poland	1	—
Peru	1	—
Morocco	1	—
Guatemala	1	—
Cyprus	1	—
South Korea	1	—
Brazil	1	—
Vietnam	1	—

Tweede laag · regionaal

Het regionale dreigingsbeeld

Naast het nationale beeld brengen we de risicoprofielen van 25 veiligheidsregio's en 21 waterschappen in kaart. De regionale thema's — water, klimaat, infrastructuur — verschillen wezenlijk van het nationale beeld. Klik door op de kaart voor een profiel per regio.

Open de regionale monitor

veiligheidsregio's: 25; veiligheidsregio's
waterschappen: 21; waterschappen
met data: 46; met data
risicotermen: 22; risicotermen

Regionaal · interactief

46 actoren op de kaart van Nederland

Aandachtstelling

Beweeg over een punt voor details · klik om de actor te openen · sleep en scroll om te navigeren

Toelichting — wat zie je en wat betekent het?

Wat zie je?

Elk punt is een veiligheidsregio (blauw) of waterschap (groen). Grotere punten hebben meer geanalyseerde risicoprofiel-tekst. Klik door naar de detailpagina.

Hoe is dit berekend?

Locatie op basis van de vestigingsplaats; puntgrootte schaalt met het totaal aantal getelde risicotermen over alle beschikbare jaargangen.

Wat betekent dit?

De kaart laat de spreiding en de datadekking in één oogopslag zien — waar profielen recent en uitgebreid zijn, en waar (nog) niet.

Beperkingen

Punten staan op de vestigingsplaats, niet op het volledige verzorgingsgebied. Niet elke actor heeft een (recent) machineleesbaar profiel.

Bekijk onderliggende data als tabel

Regionale actoren met beschikbare jaargangen
Actor	Type	Provincie	Jaargangen
Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden	Veiligheidsregio	Gelderland	2020
Veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland	Veiligheidsregio	Noord-Holland	2020, 2021
Veiligheidsregio Brabant-Noord	Veiligheidsregio	Noord-Brabant	2024
Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost	Veiligheidsregio	Noord-Brabant	2019, 2025
Veiligheidsregio Drenthe	Veiligheidsregio	Drenthe	2015, 2025
Veiligheidsregio Flevoland	Veiligheidsregio	Flevoland	2020
Veiligheidsregio Fryslân	Veiligheidsregio	Friesland	2018, 2022
Veiligheidsregio Gelderland-Zuid	Veiligheidsregio	Gelderland	2020
Veiligheidsregio Gooi en Vechtstreek	Veiligheidsregio	Noord-Holland	2015, 2024
Veiligheidsregio Groningen	Veiligheidsregio	Groningen	2010, 2016
Veiligheidsregio Haaglanden	Veiligheidsregio	Zuid-Holland	2017, 2023
Veiligheidsregio Hollands Midden	Veiligheidsregio	Zuid-Holland	2011, 2015
Veiligheidsregio IJsselland	Veiligheidsregio	Overijssel	2010, 2018
Veiligheidsregio Kennemerland	Veiligheidsregio	Noord-Holland	2018, 2023
Veiligheidsregio Limburg-Noord	Veiligheidsregio	Limburg	2024
Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant	Veiligheidsregio	Noord-Brabant	2023
Veiligheidsregio Noord- en Oost-Gelderland	Veiligheidsregio	Gelderland	2021, 2025
Veiligheidsregio Noord-Holland Noord	Veiligheidsregio	Noord-Holland	2011, 2015
Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond	Veiligheidsregio	Zuid-Holland	2012, 2017, 2022
Veiligheidsregio Twente	Veiligheidsregio	Overijssel	2022, 2025
Veiligheidsregio Utrecht	Veiligheidsregio	Utrecht	2011, 2023
Veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland	Veiligheidsregio	Noord-Holland	2021
Veiligheidsregio Zeeland	Veiligheidsregio	Zeeland	2019, 2020
Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid	Veiligheidsregio	Zuid-Holland	2015, 2023, 2025
Veiligheidsregio Zuid-Limburg	Veiligheidsregio	Limburg	2011, 2024
Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden	Waterschap	Utrecht, Zuid-Holland	2022
Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier	Waterschap	Noord-Holland	2016, 2022
Hoogheemraadschap van Delfland	Waterschap	Zuid-Holland	2016, 2022
Hoogheemraadschap van Rijnland	Waterschap	Zuid-Holland, Noord-Holland	2022
Hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard	Waterschap	Zuid-Holland	2010, 2022
Waterschap Aa en Maas	Waterschap	Noord-Brabant	2016, 2022
Waterschap Amstel, Gooi en Vecht	Waterschap	Noord-Holland, Utrecht, Zuid-Holl.	2016, 2022
Waterschap Brabantse Delta	Waterschap	Noord-Brabant	2022
Waterschap De Dommel	Waterschap	Noord-Brabant	2016, 2022
Waterschap Drents Overijsselse Delta	Waterschap	Drenthe, Overijssel	2022
Waterschap Hollandse Delta	Waterschap	Zuid-Holland	2009, 2022
Waterschap Hunze en Aa's	Waterschap	Groningen, Drenthe	2016, 2022
Waterschap Limburg	Waterschap	Limburg	2016, 2022
Waterschap Noorderzijlvest	Waterschap	Groningen, Friesland, Drenthe	2022
Waterschap Rijn en IJssel	Waterschap	Gelderland, Overijssel	2022
Waterschap Rivierenland	Waterschap	Gelderland, Zuid-Holland, N-Br., Utrecht	2022
Waterschap Scheldestromen	Waterschap	Zeeland	2022
Waterschap Vallei en Veluwe	Waterschap	Utrecht, Gelderland	2022
Waterschap Vechtstromen	Waterschap	Drenthe, Gelderland, Overijssel	2016
Waterschap Zuiderzeeland	Waterschap	Flevoland, Overijssel, Friesland	2022
Wetterskip Fryslân	Waterschap	Friesland, Groningen	2022

Regionaal · risicotermen

Waar regio's zich op richten

Aandachtstelling

Toelichting — wat zie je en wat betekent het?

Wat zie je?

De tien meest genoemde risicotermen in de regionale profielen, samengeteld over alle regio's. Het zwaartepunt ligt bij water, klimaat en infrastructuur — niet bij de statelijke en cyberthema's van het nationale beeld.

Hoe is dit berekend?

Per risicoterm tellen we alle vermeldingen op over alle veiligheidsregio's en waterschappen en alle beschikbare jaargangen.

Wat betekent dit?

Het regionale dreigingsbeeld is fundamenteel anders dan het nationale: regio's en waterschappen kijken vooral naar fysieke risico's — overstroming, klimaat, uitval — in hun eigen verzorgingsgebied.

Beperkingen

Profielen verschillen in omvang en jaar; deze telling is een proxy voor aandacht in de regionale documenten, geen dreigingsniveau.

Bekijk onderliggende data als tabel

Totaal vermeldingen per regionale risicoterm over alle regio's
Risicoterm	Vermeldingen
Overstroming / hoogwater	1.398
Drinkwater / leveringszekerheid	792
Industrieel / BRZO / chemisch	765
Pandemie / infectieziekte	750
Klimaatverandering	614
Wateroverlast / extreme neerslag	542
Droogte	493
Natuur-/bosbrand	488
Extreme hitte	397
Terrorisme / aanslag	396

Werkt u bij een regio of waterschap? Leg uw eigen risicoprofiel naast het nationale beeld en vertaal het naar oefenthema's.

Voor regio's & waterschappen Bekijk alle regio's

Vijf tijdvakken

Het beeld in vijf periodes

2002-2007
Post-9/11: jihadisme en de Hofstadgroep

Na de aanslagen van 11 september 2001 staat het islamistisch terrorisme centraal in de dreigingsbeelden van AIVD en MIVD. De moord op Theo van Gogh en de Hofstadgroep verleggen de focus van internationaal naar binnenlands, lokaal jihadisme. Klassieke statelijke dreigingen (Iran, proliferatie, Afghanistan) blijven daarnaast prominent.
2008-2013
Digitale dreigingen komen op, jihadisme blijft

Cyberspionage en digitale aanvallen worden voor het eerst nadrukkelijk benoemd, met Chinese en Russische statelijke actoren als belangrijkste verdachten. Het jihadistische dreigingsbeeld blijft hoog door radicalisering, lone wolves en uitreis naar conflictgebieden. Economische spionage tegen Nederlandse hightech krijgt een vaste plaats in de jaarverslagen.
2014-2018
ISIS, Krim en escalerende cyber- en hybride dreiging

De opkomst van ISIS, grote uitreisbewegingen en aanslagen in Europa zorgen voor een piek in het jihadistische dreigingsbeeld. Tegelijkertijd brengt de annexatie van de Krim, MH17 en de Russische militaire opbouw de statelijke dreiging weer terug op de voorgrond. Cyberaanvallen, desinformatie en ongewenste buitenlandse inmenging worden als geïntegreerde hybride dreiging beschreven.
2019-2022
Pandemie, polarisatie en Russische invasie

Tijdens en na de coronapandemie groeit de aandacht voor rechts-extremisme, anti-overheidsextremisme en desinformatiecampagnes. China wordt steeds explicieter benoemd als langetermijn-dreiging op het gebied van spionage, technologie en economie. De Russische inval in Oekraïne in 2022 markeert een breuk: oorlog in Europa wordt het centrale referentiepunt.
2023-2025
Rusland-Oekraïne als kantelpunt en hybride oorlog

Rusland wordt expliciet aangemerkt als de grootste en meest directe dreiging voor Europa, met China als systemische rivaal en partner van Rusland. Hybride dreigingen – sabotage van vitale infrastructuur, cyberaanvallen, desinformatie en heimelijke beïnvloeding – worden behandeld als structureel onderdeel van het dreigingsbeeld. Het terrorisme blijft relevant, maar staat duidelijk in de schaduw van de statelijke dreiging.

Kantelpunten

Vier scharniermomenten

Alle elf kantelpunten

2014
Krim & MH17: Rusland keert terug

De annexatie van de Krim en het neerhalen van MH17 brengen Rusland terug als acute militaire dreiging in Europa.
2014
Opkomst ISIS en uitreisgolf

De opkomst van ISIS en een grote uitreis van jihadisten laten de jihadistische dreiging opnieuw escaleren.
2018
Buitenlandse inmenging op de voorgrond

Ongewenste buitenlandse inmenging en heimelijke politieke beïnvloeding krijgen een prominente plek.
2022
Russische invasie van Oekraïne

De Russische invasie van Oekraïne maakt oorlog in Europa de centrale lens van het dreigingsbeeld.

Vervolgstap

Van inzicht naar actie

Elke doelgroep heeft een logische vervolgstap. Kies wat past bij uw rol.

Crisismanagers

Zet dreigingstrends om in briefingpunten, scenario's en oefenvragen.

Bekijk de route Vraag een oefenvoorstel aan

Analisten

Controleer bronnen, definities, tellingen en datakwaliteit.

Bekijk de route Ontvang methode en dataset

Besluitvormers

Begrijp kantelpunten en gebruik trends voor beleid en prioritering.

Bekijk de route Plan een strategische sessie

Regio's & waterschappen

Vergelijk nationale trends met uw regionale risicoprofiel en vertaal ze naar oefenthema's.

Bekijk de route Plan een regionale scenario-oefening

Een dreiging écht beoefenen? Vertaal de trends en kantelpunten naar een wargame, scenario-oefening of crisissimulatie met Goldsworthy, Stolk & Associates.

Oefenen & wargaming

Verken het dreigingsbeeld in detail

Aandacht per dreigingscategorie per jaar

Mix van dreigingscategorieën per jaar

De stroom van het dreigingsbeeld

Categorie-profiel per jaargang

Toptermen per dienst

De anatomie van het dreigingsbeeld

Statelijke actoren door de tijd

Intensiteit per statelijke actor per jaar

Statelijke actoren als bubbels door de tijd

Cyberdreiging in detail: vijf vormen door de tijd

Hoe vaak elke categorie genoemd wordt — in de NCTV-documenten

Waar dreigingstopics in het nieuws zijn

46 actoren op de kaart van Nederland

Waar regio's zich op richten

Post-9/11: jihadisme en de Hofstadgroep

Digitale dreigingen komen op, jihadisme blijft

ISIS, Krim en escalerende cyber- en hybride dreiging

Pandemie, polarisatie en Russische invasie

Rusland-Oekraïne als kantelpunt en hybride oorlog

Krim & MH17: Rusland keert terug

Opkomst ISIS en uitreisgolf

Buitenlandse inmenging op de voorgrond

Russische invasie van Oekraïne

Van inzicht naar actie

Crisismanagers

Analisten

Besluitvormers

Regio's & waterschappen